و چون غير از چاههايى كه اميّة بن عبد شمس و بنو اسد بن عبد العزّى و بنو جمح « 1 » و بنو سهم و مرّة بن كعب و بنى كلاب داشته و به خود آنها منحصر بود ديگر در مكهء معظّمه چاه آبى موجود نبود ، اهالى و حجّاج نهايت تنگى را داشتند . بناء عليه قصىّ بن كلاب مأموريت سقاية الحجّ را احداث نموده اهالى مكه را از تنگى آب رهانيد . اسامى چاههايى كه قبل از ظهور زمزم در مكّه بوده براى سيراب نمودن اهالى مكّهء مكرّمه قبل از ظهور زمزم هشت عدد چاه به نامهاى بذر ، طوى ، سجله ، حفر ، سقيه ، ام احراد ، سنبله ، غمر موجود بوده . كسانى كه امر مهّم سقايت را در عهده داشتند از اين چاهها آب آورده چنان‌كه در فوق مذكور گرديد شربتها ترتيب داده حجّاج را سيراب مىكردند . طوى : چنان كه ذكر شد اسم چاهى است كه عبد شمس بن عبد مناف حفر نموده بود ، اين چاه در طرف اعلاى مكّهء مقدّسه در نزد بيضا نام قصر معروف محمّد بن يوسف الثقفى واقع است كه اليوم موجود بوده و از آثار مأثورهء معدود است و به محلّ آن ذى طوى گفته مىشود . بذر : اسم چاهى است كه هاشم بن عبد مناف حفر نموده است . روايت كند كه اين چاه در جبل خندمه در شعب ابو طالب بوده است اكنون ناموجود است . سجله : اسم چاهى است كه مطعم بن عدىّ بن نوفل بن عبد مناف حفر كرده بوده است ، نظر به اعتقاد بنو نوفل اين چاه را مطعم بن عدى از اسد بن هاشم ابتياع كرده است ؛ و ليكن بنا به ظنّ بنو هاشم هنگامى كه آب زمزم ظهور كرده و از آبار سائره استغنا حاصل شد اين چاه را هاشم بن عبد مناف به مطعم بن عدى هبه نموده است . اگرچه جهات چاههاى حفر و سقيه و امّ احراد و سنبله و غمر معلوم نيست ؛ و ليكن

--> ( 1 ) . متن : جحج .